Review: S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat

Johan de Vries - Donderdag 11 maart 2010

S.T.A.L.K.E.R.: Clear Sky kreeg bij ons van reviewer Marc Rademaker een meer dan aardig cijfer, maar persoonlijk vond ik die stand-alone sequel op het magnifieke Shadow of Chernobyl een teleurstelling. Het spel was nauwelijks eng, was zó op actie gericht dat het leek alsof je Call of Duty 4 aan het spelen was en het ergste was dat het om de haverklap uitviel of dat je constant tegen spelbrekende bugs aanliep. Logisch genoeg had ik toen een tweede uitbreiding aangekondigd werd weinig vertrouwen meer in een goede afloop en eigenlijk vond ik het wel prima dat de Engelse versie een half jaar uitgesteld werd. Dan zou men genoeg tijd hebben om de voor GSC Game World zo traditionele bugs en crashes te fixen en ondertussen konden we hopen dat de échte sfeer van de serie weer helemaal terug zou komen. Deze week is het eindelijk zover, en de fans zullen verdomd benieuwd zijn of S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat de negatieve verwachtingen weet waar te maken – of juist niet.

Eerst een korte anekdote. Niet zeer lang na het installeren van de game liep ik door het typische landschap, waar de aloude sfeer van desolaat terrein, blaffende honden, krijsende kraaien en een bedwelmend achtergrondmuziekje zijn aloude werk weer deed. Op dat moment hoorde ik via de radio dat er een blowout op komst was en dat ik als de wiedeweerga dekking moest gaan zoeken. Gelukkig stond daar op de heuvel een verlaten (...) schooltje uit betere tijden en als een gek rende ik naar binnen en sprong ik de kelder in, net op tijd voor de radioactieve storm. Veilig! Ik zag in het midden van de duistere ruimte een lift, en in mijn desastreuze nieuwsgierigheid besloot ik niet op mijn post te blijven maar even een kijkje te nemen. Dan hoor ik opeens geschreeuw van twee bloodsuckers, die even later half zichtbaar op me af komen rennen, terwijl mijn krakkemikkige AK-47 constant vast loopt en ik half flauwval van de zenuwen en spanning. GSC Game World, ik heb de boodschap begrepen.

Om het enthousiasme even te temperen: laten we nuchter met het verhaal van de game beginnen. Call of Pripyat is niet zoals Clear Sky een proloog ten opzichte van de basisgame, maar volgt de gebeurtenissen van die game op. Dit betekent dat de stalker die je in het eerste deel speelde de Brain Sorcer al eerder heeft bereikt en dat er hierdoor massaal mensen op de Zone afkomen. De Oekraïense regering heeft een aantal helikopters het gebied in gestuurd om het te verkennen, en het dankzij een fictieve explosie zo gevaarlijk geworden gebied vervolgens met een militaire interventie te kunnen versperren. Oekraïne zou Oekraïne niet zijn als dit niet volledig in de radioactieve soep zou lopen, en warempel, alle voertuigen zijn daadwerkelijk spoorloos verdwenen. Jij speelt een geheim agent en voormalig stalker die in eerste instantie uitgekozen wordt om undercover op zoek te gaan naar het lot van de mislukte operatie.

Na een interessante intro hierover word je in een moerassig gebied gegooid en grappig genoeg mag je deze keer alles zelf maar gaan uitvinden. Geen tutorial, geen verdere opbouw van het verhaal, of wat dan ook; in je PDA zie je slechts wat vage objectives en voor je zie je een enorm landschap waar je alleen maar kunt verdwalen. Hierdoor mag dus gezegd worden dat Call of Pripyat niet zonder meer door de eerste de beste gespeeld moet worden: indien je geen ervaring hebt met de serie of te lui bent om walkthroughs op internet te lezen, dan kun je het beter maar direct opgeven. Minstens twee uur lang moet je zelf uitvogelen waar je heen gaat en zelfs de ervaren speler zal een tijdje totaal niet weten wat te doen, buiten wat aanwijzingen over helikopters op de kaart, en het afknallen van constant op je afrennende honden en al dat andere gespuis dat je onderweg tegenkomt. Is dat dan het verhaal van Call of Pripyat, dat niet meer dan een slap aftreksel lijkt van de basisgame?

Het wat stroeve begin is echter geen reden om de rest maar te negeren: het chaotische moeras is slechts één van de drie gebieden die je deze keer zult kunnen ontdekken. Deze keer is de structuur helemaal omgegooid, en de drie maps zijn enorm groot en bieden elk zeer veel dingen om te ontdekken. In de eerste map wordt duidelijk dat je niet meer aan de aloude vaste structuur zit, maar het draait deze keer om een enorm groot aantal zijmissies, die je vrij kunt uitkiezen en bij elkaar het spelverloop (en daarmee het einde) volledig beïnvloeden. Beter nog is dat in Call of Pripyat al deze zijmissies niet bestaan uit "ga naar X en schiet Y neer", maar dat ze allemaal divers zijn en vaak veel aan de speler overlaten. Er zijn natuurlijk wel opdrachten waarin je met een bende meegaat om in het hartje donker een schuilplaats aan te vallen en dat gaat zeer lineair in zijn werk, maar meestal zul je op enkele aanwijzingen na alles zelf moeten ontdekken.

Dit betekent dat je er altijd voor moet zorgen dat je de juiste equipment bij je hebt, want je moet niet vergeten dat S.T.A.L.K.E.R. ook een RPG is. De overzichtelijkere inventory en hotkeys helpen je om de juiste dingen te kunnen gebruiken wanneer die nodig zijn, zoals med kits, bandages en anti-radiation kits. Deze zijn vaak ook in minder grote mate beschikbaar en op een hoge moeilijkheidsgraad weet je dat je de meest hardcore PC-titel van de afgelopen jaren speelt. In het begin kun je nog wel het één en andere vinden en ik liep lang met dezelfde slechte armor rond, omdat het kon, maar toen ik eenmaal naar de tweede map overschakelde kreeg ik daar hard voor op mijn donder. In Jupiter vind je namelijk overal zombies (niet horden à la Left 4 Dead, maar voormalige stalkers) en tijdens de zeer donkere nachten word je snel door het één en ander neergehaald. En dan niet vergeten het A-Life systeem, dat eindelijk volledig dynamisch werkt en je op verkeerde momenten weet te verrassen. Zo gaan andere stalkers zelfstandig op zoek naar artifacts, schuilen handig bij blowouts en ze gebruiken allerlei trucs wanneer ze je aanvallen. Oorlogen tussen facties ontstaan vaak ook spontaan. De ontwikkelaar heeft er eindelijk gezorgd dat dit deel van het spel ook eens op vloeiende wijze werkt.

De immense mogelijkheden van het spel uiten zich bijvoorbeeld in het met melancholische types volgepropte maar zijn oorspronkelijke functie verloren treinstation van Jupiter, waar je, op zoek naar aanwijzingen over de helikopters, technische onderdelen voor een mechanicus moet zoeken. Met een vage aanwijzing word je door je PDA naar een oude fabriek geleid, waar je door een gevecht tussen facties heen glipt en met een krakkemikkige trap naar boven klimt. Goed, je staat op de eerste verdieping, en je hoort opeens een soort geratel in de verte. Geloof me, dankzij de later nog beschreven bedrukkende atmosfeer van de serie heb je op dat moment weinig zin om verder te gaan. Toch weet je na twintig minuten zoeken en straling ontwijken een paar onderdelen te vinden. Gefeliciteerd, je hebt zojuist een heleboel beleefd dankzij een pietluttige missie die uiteindelijk veel minder oplevert dan je eigenlijk verwacht had. We hadden nog honderden andere voorbeelden kunnen geven van missies waarbij je op het puntje van je stoel zit, tien minuten lang geen idee hebt wat de juiste aanpak is om te kunnen overleven en in overmoedigheid allerlei cruciale fouten maakt, maar weet je wat, ontdek het zelf maar.

In de eerdere delen wist je dat je S.T.A.L.K.E.R. speelde als een missie opeens zonder reden mislukte of het spel er spontaan mee ophield, maar deze keer weet je het om een positievere, maar wat absurdere reden. Dankzij de hardcore RPG-onderdelen was ik in de tweede map verdomd blij om eindelijk eens een rocket launcher te hebben met één raket, en na een hele tijd rondlopen minstens net zo blij om eindelijk een helikopter te kunnen bereiken. Probleempje: een mijnenveld in een pikdonkere nacht, en ik had vergeten dat je bolts kunt gooien om die onschadelijk te maken. Wegens een te zware last heb ik nauwelijks energie, dus ik gooi al mijn wapens behalve een pistool en de o zo waardevolle rocket launcher weg en begin door het veld te rennen. BOEM! Snel, een medkit. Na een patroon van vijf maal heb ik eindelijk een veilige zone bereikt. Na een kleine cutscene plan ik mijn volgende actie, want ik heb nog net genoeg medkits. Ik hoor opeens een heleboel herrie, en draai me om. Er komen zo'n veertig mutanten op me af rennen, dwars door de mijnen heen, met een hele serie van ontploffingen. Ik probeer snel op een verhoging te klimmen, maar ik weet de horde niet te ontwijken en ten einde raad schiet ik in de wilde weg met mijn rocket launcher. Op de één of andere manier heb ik zó geschoten dat ze allemaal ontploft zijn, en ik ben gered. Volkomen absurd.

Net alsof je nog niet genoeg hebt aan een hele stapel missies die je aanwijzingen geven over wat er met de helikopters gebeurd is en die stuk voor stuk bijdragen aan de verloop van het verhaal, is het aloude zoeken naar artifacts ook nog een hele bezigheid. Om deze te vinden moet je net als in Clear Sky aan de slag met een detector en bolts. Ook zul je net als in Clear Sky je wapens kunnen aanpassen naar wens, en dat is iets wat voor een optimale overleving onmisbaar is. Verder zijn de sfeerverpestende faction wars er minder op geworden, hoewel het nog steeds erg belangrijk is welke morele keuzes je maakt. Enkele goede dingen uit Clear Sky zijn dus handig gecombineerd met de wat meer op spannende survival gerichte gameplay van het origineel. Ook zijn stashes, verstopplekken waar nog wel eens wat waardevols in te vinden valt, niet meer helemaal leeg, iets dat vaak irritant was in Shadow of Chernobyl. Al deze features beïnvloeden in combinatie met het grote aantal zijmissies het spelverloop en de replaywaarde ligt dus hoog. Zodra je de hoofdmissies hebt voltooid, kun je in Call of Pripyat eindelijk zo lang en zo vrij als een vogel doorgaan met spelen en de Zone helemaal naar je hand zetten.

En waar we natuurlijk allemaal op hebben zitten wachten is het nieuwe Pripyat, de stad bij Tsjernobyl die in de basisgame slechts heel minimaal te verkennen viel. Wat mij betreft steekt het laatste deel van de game, in deze derde map, met kop en schouders boven de rest uit. Zo heb je een enorm ondergronds complex, een juist weer zo'n lineair iets dat mijn favoriet was in Shadow of Chernobyl, en hier vinden grote vuurgevechten plaats. Pripyat in deze game, is zonder dat we al te veel willen spoilen, een enorm succesnummer. Denk bijvoorbeeld aan een ziekenhuis waar je een generator moet repareren, wanneer er plotseling een groep van twintig monsters nadert. Het is al donker geworden en omdat je nauwelijks ammo hebt, zit je gespannen in een hoek te wachten zonder je positie te verraden met je zaklamp. Buiten hoor je de zachte regen en de donder, en je vraagt je af hoe dat in godsnaam moet aflopen. Het zijn van die momenten dat je je bijna personifieert met het spel, en dat is in deze dagen zeldzaam geworden.

Hoewel de textures van bijvoorbeeld gezichten een beetje grof zijn, is Call of Pripyat in geen enkel opzicht een game die begint te verouderen. Ik speelde op het wél enigszins verouderde DirectX 9 en toch bleef ik me altijd vergapen tegenover de meest intrigerende schouwspelen, lichteffecten, weerseffecten en omgevingen. Alleen het constant veranderende weer al is iets waarin de kracht van de serie naar voren komt. Eigenlijk is nog het beste van het nieuwste deel is dat hij niet één keer is uitgevallen en ik behalve een half in een muur vastzittende bandiet tegen geen enkele serieuze bug aangelopen ben. En dat is toch verbazingwekkend voor een zo'n enorme spelwereld, gemaakt door zo'n kleine ontwikkelaar. Door de positieve staat van de techniek blijft het allemaal een plezier om te spelen, zonder de frustratie die zo kenmerkend was voor de serie. Het geluid is weer even goed als altijd, en de eindeloze geluidseffecten dragen ruimschoots bij aan de impact, de psychologische werking (denk maar aan die eeuwige kraaien op de achtergrond) en de geloofwaardigheid van de Zone.

Het zorgenkind van de franchise blijft altijd de multiplayer, die nooit veel bijzonders deed ten opzichte van andere series en nooit zo wist te boeien. Eigenlijk heb ik het ook nooit zo'n belangrijke toevoeging gevonden, gezien de singleplayer zelf je al lang genoeg weet vast te houden. Als je tóch van de faction wars in Clear Sky hield, kun je je hart ophalen met bijvoorbeeld grote matches tussen gebruikers van NAVO-wapens en die van het voormalige Warschaupact. Leuk voor een keer is het tegen anderen zoeken naar artifacts in 'Hunt for Artifacts', maar echt lang zal het je aandacht waarschijnlijk niet vasthouden.

Call of Pripyat biedt je minstens twintig uur aan gameplay, dankzij de grote maps, de betere sidequests en het combineren van de weinige goede elementen van het te actievolle Clear Sky met de RPG-elementen en de survival van Shadow of Chernobyl. Het belangrijkste nog is dat de enorme schaal van de spelwereld eens niet gehinderd wordt door zeeën van hinderlijke bugs en crashes en dat GSC Game World eindelijk een stabiele spelervaring weet te bieden. Aan de andere kant hebben we het zeker niet over een game die voor iedereen toegankelijk is, want het is allemaal écht weer hardcore en zenuwslopend spannend, je staat er méér dan ooit alleen voor en het verhaal doet er een tijdje over om goed van de grond te komen. Verder is de multiplayer nog steeds niet echt boeiend, maar dat kan natuurlijk aan persoonlijke voorkeuren liggen. Elke fan van de S.T.A.L.K.E.R.-serie moet deze game ongetwijfeld proberen, en de mensen die een uitdaging zoeken doen er ook goed aan om Call of Pripyat in huis te halen. Zeker dankzij de uitstekende technische staat van de game lijkt de toekomst zeer hoopvol voor deze voor de PC exclusieve, krachtige franchise en wij hopen dan ook dat we een volwaardige opvolger mogen verwachten.