Review: Tropico 3

Johan de Vries - Dinsdag 24 november 2009

Lang geleden, toen onze bananen nog uit Latijns-Amerika kwamen, speelden de meeste mensen citybuilders als SimCity 3000. Heel leuk, maar het brave, politiek correcte en door en door Amerikaanse spelverloop van een dergelijke game bleef voor corrupte en hypocriete mensen zoals ik eigenlijk helemaal niet lang interessant. Gelukkig verscheen in 2001 het revolutionaire Tropico, een spel waarin je een bananenrepubliek op een eiland naar Cubaans voorbeeld beheert, door enerzijds braaf gebouwtjes neer te zetten en aan de wensen van je burgers te voldoen, maar anderzijds allianties te sluiten met duistere grootmachten, geheime politie los te laten op je politieke vijanden en door list, bedrog en moord aan de macht blijven. Alleen al het feit dat je als el presidente een heerlijke Zwitserse bankrekening hebt, zorgt ervoor dat Tropico echt een klassieker is die je gespeeld moet hebben.

Tropico is echter nooit zeer bekend geweest, en het tweede deel in de serie maakte het er ook niet veel beter op, want dat ging opeens over piraten in een andere tijdsperiode, kortom een veel kinderlijkere game dan Tropico. De franchise leek helemaal dood te zijn, tot we eerder dit jaar opeens een aankondiging over een nieuw deel kregen van een geheel andere ontwikkelaar. Het Bulgaarse Haemimont, bekend van citybuilders in de Romeinse era, besloot zich te wagen aan een 3D-versie van de oude game. De eerste trailers zagen er verdomd goed uit, en de graphics zouden 'maagdelijke' spelers er dus niet van weerhouden om eindelijk eens Tropico uit te proberen. Alleen... een andere, onervaren studio kan een heleboel fout doen en het is dus de vraag of ze het niveau van de eerste game halen, en die dan misschien nog verbeteren ook, buiten het visuele aspect.

Vergezeld door Cubaanse sigaren en verlepte varens kan ik na gelukkig slechts een half jaartje wachten de game lekker opstarten, en na een humoristische en sfeervolle intro over het bespeelbare eiland door de jaren heen, belanden we in een fraai menu. Het is verstandig om meteen voor de tutorial te kiezen, waarin je ergens op een stuk land wordt gedropt en wat basistechnieken onder de knie moet krijgen, onder begeleiding van een slijmerige adviseur. Zodra ik de vele complimenten van deze gladde aal hoorde, herkende ik natuurlijk direct de zwarte magie van deel één. De tutorial is verder vrij kort en het is dan ook aan te raden om vrij snel met de missies te beginnen – want daarin leer je eigenlijk pas écht wat je allemaal moet weten voor de gameplay. Als je de campaign begint kun je een avatar kiezen of customizen, met als basis één der vele dictators, despoten en revolutionairen die perfect passen bij het cynische wereldbeeld van Tropico 3.

De progressieve student kiest klassiek Che Guevara, patriarchistische types (zoals de hoofdredacteur) gaan direct voor Augusto Pinochet en ik ging als populist uiteraard voor Juan Péron, maar je kunt ook je eigen man of vrouw creëren met de customizer. Elke avatar heeft standaard een bepaalde levensloop, manier van troonbestijging en kwaliteiten, maar ook stoornissen. Je kunt deze bij je eigen persoon helemaal zelf bepalen, maar elke keuze heeft zijn impact: je mag dan charismatisch zijn, maar daarnaast moet je ook weer een slechte eigenschap hebben. Misschien ben je een democratisch gekozen kapitalist, maar dat levert je niet veel respect op van facties als de militairen, de communisten en de nationalisten, en je drankprobleem wil ook niet echt helpen... hoe dan ook, zo begint je presidentschap.

Naast het niet eerder geziene customizen in de serie kun je je avatar nu ook in het spel zelf gebruiken, waar hij/zij altijd een mooi paleis heeft en automatisch over het eiland loopt, verkiezingsspeeches geeft en bij bouwplaatsen komt kijken. Je kunt hem of haar zelf ook aansturen via het menu links onderaan, en zo de gebeurtenissen op het eiland beïnvloeden. Hoewel het land weinig voorstelt, zijn er een aantal belangrijke facties die elkaar en naar wens jou tot op het bot bevechten. Zo heb je de christenen, die graag religieuze activiteiten zien, en de intellectuelen, die nauwlettend de mentale ontwikkeling van de inwoners in de gaten houden. Hoe je eiland zich ook ontwikkelt, er is altijd wel een factie die el presidente uit de weg wil ruimen en er staat ook altijd een verkiezingskandidaat klaar. Voordat de 12-jarige lezer naar de winkel rent en het spel koopt: je hebt allerlei manieren om de oppositie uit te schakelen, want tegenover de rebellen geldt ook wat voor de fans van Machiavelli geldt: het doel heiligt de middelen.

Ontwikkeling is het eeuwig dubbelzinnige sleutelwoord in deze tropische, maar o zo duistere game. Als je opdracht is om zoveel goederen te produceren op je velden, dan betekent dat niet dat je alleen zoveel goederen moet produceren, want je web van macht moet zich op allerlei soorten uitbreiden. Elke inwoner heeft zo zijn wensen, en hoe rijker de samenleving, hoe meer wensen er komen. Daarnaast heeft elke inwoner zijn favoriete factie en soms is het dus nodig om wat burgers uit de weg te ruimen. Dit doe je door het opzetten van de geheime dienst, wiens hoofdkantoor je bijvoorbeeld in een kerk kunt verbergen en zo na het klikken op een persoon, die tegenstander 'wegens subversieve acties' af te maken, al dan niet in de openheid. Je moet ervoor zorgen dat de militairen sterk genoeg zijn om rebellen af te slachten, maar dat gaat weer ten koste van het respect van andere partijen.

Nog veel belangrijker dan je eigen facties zijn de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, wiens relaties in de basis al bepaald worden door je avatar en later door welke wegen je kiest. Na het bouwen van een diplomatiek gebouw kun je op verschillende manieren toenadering zoeken, van communistische ontwikkelingshulp tot een alliantie met de VS, wat een mooie gratiesj legerbasis met zich meebrengt. Onderschat de supermachten vooral niet: voordat je het weet zijn er kruisers op weg naar Tropico om de aardse satellieten wat beter af te stemmen. Of, minder cynisch, om de invoer van goedkope grondstoffen veilig te stellen. Oh, dat is nog steeds cynisch. Nou ja, de hele game is cynisch. Persoonlijk negeerde ik Washington en de helden van de vrije markt meestal om een socialistisch getint eiland te scheppen, waarop ik iedereen steeds een beetje ruimte probeerde te geven, terwijl Moskou alles goed in de gaten hield. Ik ook, overigens.

Net zoals de inwoners van de gemiddelde prachtwijk in Nederland hebben de inwoners van het harmonieuze Tropico altijd wel wat om over te klagen. Het onderdrukken van tegengeluiden is – helaas? – niet de enige weg om de missies tot een goed einde te brengen. Je zult altijd moeten proberen om goede voorzieningen op te bouwen, zoals genoeg huizen, en daarnaast langzaam faciliteiten te bieden zoals restaurants, scholen en gezondheidszorg. Je bent constant bezig om de bouw te coördineren, zo moet je voldoende verzamelplekken hebben en vaak moet je voor de voltooide gebouwen ook experts uit het buitenland laten overkomen, wat helaas soms best lang kan duren. Elk gebouw heeft zijn eigen functie en valt naar jouw smaak te manipuleren, zoals een persbureau dat met een klik aangepast wordt naar jouw ideologie. Zaken zoals voedsel kunnen op zeer uiteenlopende manieren verbouwd worden en de echte man vergeet constant asfaltwegen aan te leggen: daar geeft men op Tropico toch niet om, en om het weghakken van enorme stukken oerwoud ook niet. Het lijkt soms dus net alsof je met een normale citybuilder bezig bent, en er zijn legio manieren om de bevolking gerust te stellen.

Toch zijn er nog vele, tot nu toe onbesproken missende features van normale citybuilders en zeer veel originaliteiten, waardoor de gameplay erg leuk blijft. Zo hoef je niet overal wegen, elektriciteit en waterleidingen aan te leggen, want op een arm eiland voldoet een energiecentrale in de meeste energie, als je dat tenminste al nodig hebt. Deze energie is vaak nodig voor geavanceerde gebouwen maar daar eindigt het ook mee. Je zult namelijk gewoon veel hulpbronnen moeten exploiteren voor het geld, dat is waar gaat het uiteindelijk om draait. Van olie tot toerisme, er zijn vele manieren om het land en je geheime bankrekening te ontwikkelen en zo de bevolking gerust te stellen. Hiermee komen we echter op de wat minder positieve features van de game. Hoe bont je het ook maakt, boze burgers zijn altijd gerust te stellen met een tijdelijke belastingsverlaging en in verkiezingen gebruiken je tegenstanders nooit smerige trucjes om je van de troon te stoten, een echte uitdaging vind je hierin niet. In de meeste facties ook niet overigens, wiens aanvallen vrij makkelijk dwars te bomen zijn.

In Tropico 1 was op je post blijven zitten een stuk moeilijker, maar belangrijker nog, geld verdienen was ook lastiger. In Tropico 3 is de balans niet altijd even goed, zo moet je een heel strand aan hotels vullen om hetzelfde te verdienen als met één oliebron in zee en als je bij een bepaalde missie veel olie tot je beschikking hebt zit het met je financiën altijd goed. En dat terwijl hout vrij snel opraakt en je met tabak volgeplante landbouwgronden houden het ook niet altijd lang vol. Uiteindelijk is het toerisme de enige bron die nooit opraakt, maar door deze verstoorde balans heb je altijd wel genoeg geld. Erger aan Tropico 3 is nog dat je in de sandbox modus constant tegen een tijdlimiet aanloopt en zodra je het jezelf lekker moeilijk begint te maken, krijg je een melding dat je nog vijf jaar te gaan hebt. Ik denk dat de grondstoffen veel meer gelimiteerd dan in deel één zijn, omdat het spel altijd is ingesteld op een tijdlimiet. De eerste game was sowieso veel en veel lastiger dan deze, frustrerender zelfs, maar de replaywaarde is toch niet helemaal geweldig zo.

Misschien is de balans niet goed, maar Tropico 3 is nog altijd een zeer aangename game en door de net genoemde minpunten een stuk toegankelijker dan deel één. Je zou als minpunt kunnen aanbrengen dat er weinig diversiteit is in de gebouwen die je kunt neerzetten, maar daar staat tegenover dat je enerzijds standaard features hebt zoals lonen, misdaadcijfers, faciliteiten en decoraties, maar anderzijds ook een vrijheidsmeter, intimiderende standbeelden en de mogelijkheid om edicten uit te roepen: van het door intellectuelen gevierde toestaan van homohuwelijk tot het door de katholieken gevierde verbod op anticonceptiemiddelen, van communistisch getinte sociale zekerheid tot het afluisteren van telefoonlijnen. Alleen al aan de optie 'Sensivity Training', waardoor je politie minder intimiderend schijnt voor je burgers, zie je waarom Tropico 3 gewoon zo'n unieke en volwassen ervaring biedt en zo een eigen genre vormt.

Het voornaamste verschil tussen deeltje één en drie is natuurlijk het visuele aspect: de graphics zijn naar een hoog niveau getild en zeker voor een simulatiegame ziet het er nu allemaal ontzettend strak uit. De game is volledig in 3D, en voor mensen die het liever volgens de wijze van Tropico 1 willen doen kun je ook een ouderwets perspectief instellen. Alle visuele aspecten zijn erg goed uitgewerkt en één van de voornaamste redenen om het spel door te lopen is meestal de heerlijke sfeer die de levensechte beelden oproepen. Natuurlijk loop je tegen standaardzaken aan zoals auto's die door mensen heen rijden en veel personen op straat met precies hetzelfde uiterlijk, maar zo gaat dat in elke dergelijke game. Er is één minpuntje, als je inzoomt en dan naar bomen op heuvels in de verte kijkt, zien ze er ontzettend plastisch en nep uit. Hoe dan ook, de graphics zijn de beste vooruitgang ten opzichte van deel één.

Natuurlijk gaan je tropische acties vergezeld door een hele serie van salsanummers, maar zoals ik van tevoren al gevreesd had zijn er bij lange na niet genoeg liederen in de game gestopt: de deuntjes vallen namelijk op een gegeven moment wel behoorlijk in herhaling. De echte man lost dat op door de audio uit te zetten en wat eigen muziek af te spelen op de achtergrond, maar het is jammer dat men zo veel muzikale mogelijkheden niet echt benut heeft. Alle geluidseffecten zijn prima, maar de voice-acting kan nog wel eens gaan irriteren: je hoort heel vaak uitspraken van een radiozender die afgestemd is op jouw ideologische voorkeuren, maar dit is eeuwig dezelfde, scherpe stem die net als de muziek gaat vervelen. Verder zou er wat meer audio-interactie in het spel moeten zijn, het is voornamelijk tekst, tekst en tekst. Multiplayer is absent, maar ik zou dan ook niet weten hoe men dit in een dergelijke game moet verwerken.

Tropico 3 is een zeer originele, dubbelzinnige en buitengewoon vermakelijke game die met zwarte humor, ideologische wreedheden en tropische sfeer alle simulatiegames op de hak neemt. Het spel ziet er heel goed uit, speelt erg fijn en is voor vele mensen toegankelijk. Dit komt omdat de balans niet helemaal goed geregeld is en zo is de game misschien onbedoeld makkelijker dan deel één, dat ontzettend frustrerend kon zijn. Het spel heeft zo zijn verdere minpunten, zoals tijdslimieten en op de lange duur irritant wordend geluid, en er is gameplaygewijs niets revolutionairs veranderd ten opzichte van het eerste deel. Toch is het spel misschien één van de beste titels van het jaar door zijn originaliteit ten opzichte van de mainstream games, prima visuals en de heerlijke zwarte humor en allerlei wrede mogelijkheden. Tropico 3 is gewoon een vermakelijke parodie op alles en nog wat en wordt ook nog eens goed ondersteund door de ontwikkelaar. Het is, simpel gezegd, een succesverhaal.